Çapraz Okuma Tekniği Nedir – Nasıl Uygulanır?

Çapraz okuma tekniği, yıllardır farkında olmadan uyguladığım ama böyle bir isminin olduğunu sonradan öğrendiğim, çok güzel ve faydalı olan okuma tekniklerinden bir tanesidir.

Yıllar önce İlber Ortaylı’nın tavsiyesiyle de gündeme gelen çapraz okuma tekniğini tüm detayları ile birlikte araştırdım. Çapraz okuma nedir ve nasıl uygulanır sorularının cevaplarını bir metin haline getirdim. Umarım sizin için de faydalı olur.

Çapraz Okuma Tekniği Nedir?

Çapraz okuma tekniğini kısaca: “birden fazla kaynağı aynı anda ve çok yönlü olarak okumaktır” diye tanımlayabiliriz.

Yani bir konuda araştırma yaparken, bir konuda okumalar yaparken tek bir metne, tek bir kaynağa ve tek bir bakış açısına bağlı kalmadan, farklı kaynaklardan ve zıt görüşlerden okumalar yapmak olarak da açıklayabiliriz.

Burada “okuma” sözcüğünün birden fazla anlamı kapsadığını belirtmek istiyorum. Çünkü buradaki okuma ifadesi sadece kitap okumakla sınırlı değildir.

Yerine göre kitap/makale okumak, araştırmalar yapmak, yerine göre insanlarla konuşup fikirlerini almak, yerine göre belgesel-film-dizi izlemek, yerine göre bizzat bir mekâna gidip ziyaret etmek vb anlamları da içeren geniş bir kapsam demektir. Yapılacak araştırmaya göre bu örnekleri ve yöntemleri çoğaltabiliriz.

Burada önemli olan kaynakları çoğaltmak, farklılaştırmak ve mümkün olduğu kadar zıt görüşleri bir arada değerlendirmektir. Ancak böyle yaparak doğru ve gerçek bilgilere ulaşılabilir ve çapraz okuma yöntemi doğru olarak uygulanabilir.

Bu teknik, temelde birbirine benzeyen iki farklı yönüyle uygulanır. Birincisi özelikle araştırmalarda ve akademik çalışmalarda kullanılan yönü, ikincisi ise farklı okumalar yapma yönüdür. Şimdi bu detayları görelim.



1- Araştırmalar İçin Çapraz Okuma Tekniği

Çapraz okumanın en genel kapsamı bu yönüyle ortaya çıkar. Bir konuda araştırma yaparken, akademik bilimsel bir çalışma yaparken araştırmacılar bunu çok fazla kullanır ki doğru bilgilere ulaşmak adına kullanılması da bence zorunludur.

Diğer yandan bunu sadece akademik ve bilimsel alanla sınırlandırmak doğru olmayacaktır. Günlük hayatta yaşadığımız olaylarla ilgili de bu tekniği uygulayabiliriz. Duyduğumuz bir sözün, bir olayın doğruluğunu farklı kişilerden araştırmak, dinlemek de çapraz okuma yöntemi olarak kabul edilir.

Örneğin ben bu sitede yazacağım tüm yazılar için öncelikle bir kaynak taraması yapıyorum. Yazacağım konu ile ilgili daha önceden yazılmış olan olumlu ve olumsuz görüş ve fikirleri okuyup araştırıyorum.

Konu hakkında bulabilirsem video, belgesel, fotoğraf, grafik gibi materyallere ulaşmaya çalışıyorum. Konu ile ilgili gerçek kişilerin olumlu – olumsuz fikirlerini almaya çalışıyorum. Nihayetinde ulaşabildiğim en doğru bilgilere ulaşmış oluyorum ve bunları derleyip bir yazı haline getiriyorum.

İşte buradaki tüm araştırma sürecine genel manada çapraz okuma tekniği diyebiliriz.

2- Farklı Okumalar İçin Çapraz Okuma Yöntemi

Çapraz okuma, bu yönüyle biraz daha farklıdır. Burada tek bir konu üzerinde çalışılmaz, farklı alanlarda okumalar yapılır. Yani kısaca birden fazla kitabı aynı anda okumak olarak da ifade edebiliriz.

Örneğin evde olduğunuz zamanlarda okuduğunuz bir kitap vardır ve aynı zamanda bir kitap da iş yerinizde ya da okulunuzda vardır. İşte bu iki kitabı aynı zamanda okuyup ilerlemeniz de çapraz okuma olarak adlandırılır.

Bu aynı zamanda kendi kişisel gelişimimize katkı sağlayacak güzel bir kişisel gelişim tavsiyesi olarak da kabul edilir.

Ben bunu çok sık yapıyorum. Bir zamanlar aynı anda 4-5 kitap okuduğum bile oluyordu. Fakat şu sıralar ortalama 3 kitapla çapraz okuma yapıyorum. Farklı türde 2 kitabı evde okuyorum, bir kitabı da iş yerinde müsait olduğum zamanlarda okuyorum.

Kitap seçimi burada önemli değildir. İster aynı konu ile ilgili farklı kaynak kitapları olsun, isterse farklı türden kitaplar olsun hiç fark etmez. Önemli olan aynı süreçte iki kitabı da takip edebilmektedir.

Not: Burada sadece kitap olmak zorunda değildir. Aynı anda okuyabileceğiniz kitapların yanı sıra makale, dergi, e-kitap, internet yayınları vb her şey olabilir.

Çapraz okuma tekniği ile ilgili eklemek ve sormak istediklerinizi yorumlar kısmına yazabilirsiniz.



Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir